Chọn vòng phỉ thúy: đo size đúng, hiểu chữ "nước" và đọc màu
Vòng phỉ thúy là món được mua nhiều nhất trong nhóm ngọc, và cũng là món dễ chọn sai nhất — vì có ba thứ cần quyết cùng lúc: size, nước và màu.
Đo size đúng cách
Vòng ngọc liền (không có khoá) phải luồn qua khớp bàn tay. Đây là chỗ nhiều người đo sai vì chỉ đo cổ tay.
Cách đo chuẩn
- Chụm bốn ngón tay lại như khi luồn vòng, ngón cái ép sát vào lòng bàn tay.
- Đo chu vi chỗ rộng nhất của bàn tay ở tư thế đó, bằng thước dây mềm hoặc một sợi dây rồi đo lại.
- Chia chu vi cho 3,14 để ra đường kính trong cần thiết.
Ví dụ: chu vi 17,5 cm → đường kính trong ≈ 5,6 cm → chọn vòng size 56.
Nên rộng hay chật
- Vừa khít (đúng số đo): đẹp nhất khi đeo nhưng luồn vào ra hơi khó, cần bôi trơn.
- Rộng hơn 1–2mm: dễ đeo hằng ngày, vòng xê dịch nhẹ trên cổ tay.
- Người hay bị phù nhẹ (mang thai, thời tiết nóng) nên chọn rộng hơn.
⚠️ Đừng cố luồn vòng quá chật. Ngọc phỉ thúy giòn, và tai nạn hay xảy ra nhất là lúc cố tháo vòng ra.
"Nước" và "chủng" nghĩa là gì
Hai từ này người trong nghề dùng liên tục nhưng ít khi giải thích.
Chủng (種)
Chỉ độ mịn của cấu trúc hạt. Hạt càng mịn, tinh thể càng khít thì "chủng càng già". Đá chủng già cho ánh trong và mượt; chủng non nhìn hột và khô.
Nước (水)
Chỉ độ trong và độ thấu sáng. Người ta hay dùng thang "phân nước": một phân nước, hai phân nước... đến mười phân nước (trong như thuỷ tinh, cực hiếm).
Cách thử đơn giản: đặt vòng lên tờ giấy có chữ. Nước càng cao thì càng nhìn thấy chữ mờ mờ qua đá.
Chủng và nước quan trọng hơn màu với người sưu tầm. Một viên màu nhạt nhưng chủng già nước tốt được đánh giá cao hơn viên xanh rực mà đục.
Đọc màu
| Tên gọi | Mô tả |
|---|---|
| Lục ngọc / đế vương | Xanh lục đậm, thuần, hơi ánh lam — được chuộng nhất |
| Xanh đậu (đậu xanh) | Xanh nhạt hơi ngả vàng, phổ biến |
| Xanh dương thuỷ | Xanh ngả lam nhạt |
| Tử la lan (tím) | Tím nhạt đến tím hoa cà |
| Hoàng phỉ | Vàng nâu, thường ở lớp vỏ phong hoá |
| Trắng (bạch để) | Nền trắng, thường làm nền cho các mảng màu |
Một viên có nhiều màu trên cùng nền (ví dụ xanh và tím) được gọi là "xuân đới thái" và thường được ưa chuộng nếu bố cục đẹp.
Kiểm tra trước khi chốt
- Soi ngược sáng tìm vết nứt. Vết nứt xuyên qua thân vòng là rủi ro lớn — vòng có thể gãy khi va nhẹ. Vết rạn chỉ ở lớp mặt thì ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn nên biết.
- Rà tay quanh mặt trong. Mặt trong tiếp xúc da cả ngày; nếu còn ráp hoặc có gờ sẽ khó chịu và dễ xước da.
- Xem độ dày đều. Vòng mài lệch nhìn không cân khi đeo.
- Hỏi loại A/B/C và giấy kiểm định — xem bài riêng về phân loại xử lý.
Ý nghĩa trong phong thuỷ dân gian
Theo cách xếp ngũ hành phổ biến ở Việt Nam, màu xanh lục thuộc hành Mộc, được cho là hợp người mệnh Mộc và mệnh Hoả (Mộc sinh Hoả). Vòng ngọc còn được truyền lại qua các đời như vật kỷ niệm gia đình.
Có một quan niệm dân gian phổ biến rằng vòng ngọc "thay chủ chịu nạn" khi vỡ. Về mặt vật lý, ngọc vỡ vì nó giòn và bị va đập — không hơn không kém. Nên đeo cẩn thận thay vì trông cậy vào điều đó.