Đeo và giữ vòng ngọc phỉ thúy: những điều nên làm hằng ngày
Ngọc phỉ thúy đạt 6,5–7 trên thang Mohs — khá cứng. Nhưng cứng khác với dai. Jadeite giòn, và phần lớn vòng bị vỡ không phải do rơi từ trên cao mà do những tình huống rất đời thường.
Ba tình huống làm vỡ vòng nhiều nhất
- Lúc tháo vòng ra. Cố kéo vòng qua khớp tay khi vòng hơi chật, tay bị phù hoặc khô. Đây là nguyên nhân số một.
- Va vào cạnh bàn, tay nắm cửa, bồn rửa. Một cú va chạm nghe rất nhẹ cũng đủ tạo vết rạn bên trong mà mắt chưa thấy ngay.
- Thay đổi nhiệt độ đột ngột. Rửa bát nước nóng rồi ra ngoài trời lạnh, hoặc để vòng cạnh bếp.
Đeo và tháo an toàn
Khi đeo vào
- Thoa một ít kem dưỡng da hoặc dầu gội loãng lên mu bàn tay cho trơn.
- Chụm bốn ngón, ngón cái ép sát lòng bàn tay.
- Xoay nhẹ vòng khi luồn, đừng ấn thẳng.
Khi tháo ra
- Luôn làm phía trên mặt mềm — giường, khăn gấp dày, đệm ghế. Đây là thói quen quan trọng nhất trong cả bài này.
- Bôi trơn trước, đừng cố kéo khô.
- Nếu tay đang phù (buổi sáng sớm, sau khi ăn mặn, khi trời nóng), đợi lúc khác.
Khi nào nên cất vòng đi
- Làm việc nhà nặng, bê vác, rửa bát.
- Tập gym, chơi thể thao.
- Dùng hoá chất tẩy rửa, thuốc nhuộm tóc, xịt nước hoa trực tiếp.
- Đi biển — cát và đá va vào rất hại, nước biển hại phần kim loại đi kèm.
Vệ sinh
Ngọc phỉ thúy tiếp xúc da cả ngày nên bám dầu và mồ hôi, lâu ngày trông xỉn đi.
- Pha nước ấm nhẹ với một giọt nước rửa chén trung tính.
- Dùng bàn chải lông mềm (bàn chải đánh răng trẻ em) chải nhẹ, nhất là mặt trong và các rãnh chạm khắc.
- Rửa lại nước sạch, thấm khô bằng khăn mềm.
Không dùng: nước nóng, chất tẩy có clo, cồn, máy rửa siêu âm (nhất là với vòng có vết rạn hoặc nghi loại B).
Vòng bị xỉn hoặc mất bóng
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Xử lý |
|---|---|---|
| Xỉn, lau là hết | Dầu da, kem, mỹ phẩm | Vệ sinh như trên |
| Mờ, lau không hết | Xước li ti do va chạm | Thợ đánh bóng lại |
| Ngả vàng dần theo năm | Nhiều khả năng là loại B (nhựa xuống cấp) | Không phục hồi được |
| Màu nhạt dần | Nhiều khả năng là loại C (phẩm nhuộm phai) | Không phục hồi được |
Hai dòng cuối bảng này đáng chú ý: chúng vừa là vấn đề bảo quản vừa là dấu hiệu về mức xử lý của viên đá. Ngọc loại A không tự ngả vàng hay phai màu.
Về chuyện "ngọc nuôi người, người nuôi ngọc"
Câu này rất phổ biến. Phần "người nuôi ngọc" có cơ sở quan sát được: vòng đeo lâu, dầu tự nhiên từ da làm bề mặt mịn và bóng hơn, các vi xước được lấp dần. Đây là hiện tượng vật lý bình thường.
Phần "ngọc nuôi người" là niềm tin văn hoá. Đá không có tác dụng chữa bệnh và không thay thế chăm sóc y tế. Nói vậy không làm giảm giá trị của một chiếc vòng đẹp được truyền lại qua nhiều đời — giá trị đó là thật, chỉ nằm ở chỗ khác.